Moskwa.su Przewodnik po Moskwie
 
                   
 

Informacje Praktyczne > Język rosyjski


Język rosyjski

    Język rosyjski jest dość podobny do polskiego. Ale nie ma w nim takiej ilości spółgłosek „szumiących” (sz, rz, cz).

    Każdy dźwięk mowy rosyjskiej można zapisać przy pomocy jednej litery. Nawet są dwie "rezerwowe" litery: znak twardy (podkreśla twardość dźwięku poprzedniego i nie daje mu się zjednoczyć z następnym)  i znak miękki (podkreśla miękkość dźwięku poprzedniego i też nie daje mu się zjednoczyć z następnym).
    Może też być problem z dźwiękiem "l" – "л". W języku polskim nie ma twardego "L". Albo "L" jest miękkim (lato, blok), albo czyta się je jako "ł" (włosy, połowa). "L" rosyjskie może być zarówno miękkie "Лёля",  jak i twarde "Лола", ale zawsze czyta się je jako "L", a nie "ł”.
    Trzeba jednak pamiętać, że końcówki przymiotników ” -го” (”-go”) są wymawiane jako”-во” (-wo”). Na przykład, piszemy ”другого”, ale mówimy ”другова”.
    Chcę jeszcze podkreślić, że dźwięk "o" nie akcentowany u wielu Rosjan brzmi bardzo podobnie do "a". Chociaż,  na przykład, mieszkańcy regionu nadwołżańskiego i niektórych obwodów sybirskich zawsze – i pod akcentem i bez niego - mówią tylko "o".
    Nie należy jednak nieakceptowane "o" starać się wymówić jako "a", szeroko otwierając usta. To zawsze zdradza obcokrajowca. Usta trzeba trzymać tak, jak jest wygodnie – nie ciągnąć ich jak na "o" i otwierać szeroko jak żabka; tylko coś między "a" i "o".

Akcent

    W odróżnieniu od języka polskiego, w języku rosyjskim akcent może padać na każdą sylabę. W słownikach akcent jest oznaczony kreseczką, ale w tekstach zwykłych ich, oczywiście nie jest zaznaczany. Trzeba to zapamiętać. Nie należy się jednak przejmować, gdyż jest wiele słów, z akcentowaniem których sami Rosjanie mają kłopoty, i drugie tyle słów wypowiadanych przez Rosjan dowolnie.
    Jedynym wyjątkiem są słowa  z "Ё" (jo, io). W takich słowach akcent zawsze pada na "Ё" (niestety kropki nad "jo" zazwyczaj nie są drukowane).  

Gwara moskiewska

    Gwara moskiewska niczym się nie różni od typowego języka rosyjskiego. Moskwiczanie dobrze wymawiają wszystkie dźwięki. Nie zamieniają twardego "G"  na "ukraińskie" (coś między "g" i "h", jak mieszkańcy zachodnich i południowych części Rosji).
    Nie starają się mówić "O", kiedy nie jest akcentowane, jak to robią mieszkańcy regionu nadwołżańskiego.
    Nie tworzą nieprawidłowych form słów, albo jeśli - to w formie żartu. Na przykład, taki znany żart: "Не знаешь падежов – не выражовывайся" (Trzeba mówić: "Не знаешь падежей – на выражайся"; Nie znasz przepadków – to się nie wyrażaj.)
    Jedyny wyjątek gwary moskiewskiej to wymowa połączenia spółgłosek "ЧН" (czn). Moskwiczanie wymawiają to jako "ШН" (szn): "булоЧная [булоШная], сердечный [сердеШный]". Ale i tutaj istnieje tylko jedna reguła: mówić tak, jak jest wygodnie.

Język rosyjski dla Polaków

    Jest też bardzo dużo słów identycznych w języku polskim i rosyjskim. Jeśli jakiegoś słówa nie znacie po rosyjsku, możecie spokojnie powiedzieć po polsku – jest duża szansa, że Rosjanin je zrozumie.
    Trzeba tylko inaczej wymawiać końcówki czasowników: nie "czytać" i "pisać", tylko "czytat' " i "pisat' " (z miękkim "t" na końcu). I nie dodawać do nich "-ście", "-śmy", "-am", tylko: "my byli", "ona poszła", "ja spał", "ty stawił".

    Zamieniajcie końcówki "-ów" na "-ow". Dodawajcie dźwięk "j" na końcu przymiotników: "dobryJ", "czystyJ".

    Ale przede wszystkim – nie krępujcie się mówić.
    W Rosji nie ma wrogości wobec Polaków (jaką niestety czasami można spotkać w Polsce w stosunku do Rosjan). Może dlatego, że nasze środki masowego przykazu nie wyszukują najgorszych stron życia polskiego… W każdym razie, Moskwiczanie zawsze chętnie pomagają obcokrajowcom.

    Jeśli wasz rosyjski rozmówca nie rozumie jakiegoś słowa – użyjcie synonimów. Istnieje wielka szansa, że jakiś synonim ma odpowiednik w języku polskim. 

    Zabawne, ale niektóre słowa, brzmiące prawie identycznie w języku polskim i rosyjskim, mają zupełnie różny sens:
    Granatowy – niebieski; гранатовый (granatowyj) – czerwony.

Ciekawostki

    1. Niektóre imiona rosyjskie w pełnej i zdrobnialej formie mogą rozpoczynać się od róznych liter. 
    Jeśli wasz znajomy nazywa się Саша Иванов (Sasza Iwanow) albo Лёша Петров (Losza Pietrow) , nie należy go szukać wśród "С.Иванов" (S. Iwanowow) i "Л.Петров" (L. Pietrowow). Znajdziecie ich tylko jako "А.Иванов" (A.Iwanow) i А.Петров (A. Pietrow). 
    Przykłady takich imion: Александр-Саша (Aleksandr - Sasza), Алексей-Лёша (Aleksiej - Losza), Евгений-Женя (Jewgienij - Zenia), Николай-Коля (Nikolaj - Kola), Елена-Лена (Jelena - Lena), Екатерина-Катя (Jekaterina - Katia). 

    Są tez imiona o zdrobnialych formach jednakowych dla chłopców i dziewczat. 
    Sasza (Саша) - to może być chłopiec Aleksandr (Александр) albo dziewczynka Aleksandra (Александра). 
    Zenia (Женя) - może być chłopcem Jewgienijem (Евгений), albo dziewczynką Jewgienia (Евгения). 

    2. Zwróćcie uwagę, że dla ulic z okresleniami "Malaja", "Bolaszaja", albo z numerem, w wykazach ulic bardzo często te okreslenia wystepują jako drugie słowo, np. "Malaja Gruzinskaja" w wykazie jest umieszczona jako "Gruzinskaja Malaja", "4-ja ParkowajaAlleja" - jako "Parkowaja Alleja 4-ja", itd. 

    3. Ciekawa sprawa jest też akcentowanie rosyjskich słów. Akcent w języku rosyjskim ma ogromne znaczenie, gdyż słowonie własciwie akcentowane nie brzmi normalnie i często zmienia znaczenie. Są bowiem slowa, ktore w formie pisanej wygladają identycznie, a w zależnosci od akcentu mogą mieć zupełnie różne znaczenia. 

    Przykład klasyczny: "писать" 

    "Писать" - pisać; "писать" - siusiać 
    Wyobrazcie sobie, że można komuś powiedzieć: "Я хочу тебе написать" (Chce Wam nasiusiać). 

    "чудная"˙- cudowna;"чудная" - szalona; nienormalna 
    Nie wolno się pomylić w rozmowie z dziewczyna: "Ты такая чудная!" (Jestes taka cudowna/nienormalna). 

    "Замок" - zamek, forteca; "замок" - zamek, kłodka. 
    W języku polskim to jedno slowo, ale w rosyjskim - dwa o zupełnie roznym znaczeniu. 

    Nie należy się jednak przejmować, gdyż jest wiele słów, z wymową których sami Rosjanie mają kłopoty: 
    "Квартал, договор, тефтель" itp. 

    Jest nawet taki żart: 
    "Половина доцентов говорит "проценты", 
    Половина доцентов говорит "проценты". 

    Zalecane jest akcentowanie: "доценты", "проценты". 

    - Чем отличается портфель от портфеля? 
    - В портфеле носят документы, а в портфеле - документы. 

    Zalecana wymowa: портфель, документ. 
 

 

 


E-mail: moskwa.su@mail.ru 
© 2004-2009, Nikołaj Kałasznikow
www.moskwa.su